Қазіргі таңда мемлекеттік басқару жүйесінің басты бағыттарының бірі — әлеуметтік саясатты цифрландыру. Бұл бағыттағы ең ауқымды әрі нәтижелі жобалардың бірі — «Цифрлық отбасы картасы». Жақында Түркістан қаласында осы карта деректерін өзектендіру және әлеуметтік жағдайы төмен отбасыларға нақты көмек көрсету мақсатында құрылған арнайы жұмысшы топтың мәжілісі өтті. Жиынның басты лейтмотиві — мемлекеттік қолдауды қажет ететін әрбір шаңыраққа дер кезінде және сапалы көмек жеткізу болды.
Цифрлық отбасы картасы — еліміздегі әрбір отбасының әлеуметтік портреті. Ол 80-нен астам мемлекеттік деректер қорын біріктіре отырып, отбасының табысын, мүліктік жағдайын, денсаулық сақтау және білім беру саласындағы қажеттіліктерін автоматты түрде анықтауға мүмкіндік береді.
Бүгінгі өткен мәжілісте бұл картаның деректерін жаңарту мәселесі неге соншалықты маңызды? Себебі, цифрлық әлемдегі бір қате дерек нақты көмекке мұқтаж жанның мемлекеттік қолдаудан тыс қалуына немесе, керісінше, көмекке мұқтаж емес адамның ресурстарды иеленуіне алып келуі мүмкін. Сондықтан жұмысшы топ деректердің 100 пайыз нақтылығын қамтамасыз етуді басты назарға алды.
Мәжіліс барысында негізгі талқылау Д және Е санатына жататын отбасылар төңірегінде өрбіді. Цифрлық карта бойынша отбасылар бес санатқа бөлінеді. Мәселен, А және В санаттары — жағдайы жақсы және қанағаттанарлық отбасылар. С санаты — қолайсыздық деңгейі төмен, бірақ белгілі бір қолдауды қажет ететіндер. Д және Е санаттары — тұрмысы өте төмен, дағдарыс жағдайындағы және шұғыл көмекті қажет ететін әлеуметтік топтар.
Д және Е санатындағы азаматтар — мемлекеттің ерекше қамқорлығындағы азаматтар. Олардың табысы күнкөріс деңгейінен төмен, баспана мәселесі шешілмеген немесе денсаулық жағдайы мүшкіл болуы мүмкін. Түркістан қаласындағы жұмысшы топ дәл осы санаттағы отбасылардың санын азайту үшін кешенді жоспар әзірледі. Бұл тек жәрдемақы беру емес, оларды тығырықтан шығарудың нақты жолдарын табу деуге саяды.
Әрине, әлеуметтік мәселені шешу — тек бір мекеменің міндеті саналмайтындықтан, Түркістандағы жиынға денсаулық сақтау, білім беру, полиция және жастар саясаты салаларының басшылары қатысты. Әрбір ведомствоға нақты тапсырмалар жүктелді.
Атап айтқанда, денсаулық сақтау саласы — Д және Е санатындағы отбасы мүшелерін толық медициналық тексеруден өткізу, мүмкіндігі шектеулі жандарға оңалту шараларын ұйымдастыру. Білім беру саласы — осы санаттағы отбасылардан шыққан балалардың мектепке баруын, оқу құралдарымен және тегін тамақпен қамтылуын қадағалау. Оқу үлгерімі төмен балаларға психологиялық және педагогикалық қолдау көрсету. Жергілікті полицияның қызметіне — отбасындағы зорлық-зомбылықтың алдын алу, қолайсыз отбасылармен профилактикалық жұмыс жүргізу және құқықтық кеңес беру. Ал, жастар саясаты — санатқа іліккен отбасылардың жастарын жұмыспен қамту, оларды қысқа мерзімді кәсіби курстарға оқыту және бос уақытын тиімді ұйымдастыру.
Мұндай үйлесімді жұмыс қағазбастылықты азайтып, әлеуметтік көмектің «проактивті» форматына көшуге мүмкіндік береді. Яғни, азамат өтініш жазып келгенін күтпей, мемлекет оның мұқтаждығын цифрлық карта арқылы көріп, көмекті өзі ұсынады.
Жиынның тағы бір маңызды тармағы — әлеуметтік осал топтардың табысын арттыру болды. Мемлекет берген жәрдемақы — уақытша шешім болса, тұрақты табыс көзі — кедейліктен шығудың жалғыз жолы. Сондықтан жұмысшы топ осы санаттағы азаматтарды гранттар алуға, шағын несиелерге қол жеткізуге және мемлекеттік бағдарламалар арқылы кәсіп ашуға баулу мәселесін қарастырды. Мұндай кезде деректердің өзектілігі үлкен рөл атқарады. Егер отбасының еңбекке жарамды мүшесі болса, ол цифрлық картада «жұмыссыз» деп көрсетілсе, жүйе оған бірден бос жұмыс орындарын ұсынады. Бұл — мемлекеттік қолдаудың әділдігі мен тиімділігін арттырудың төте жолы.
Осы ретте, әлеуметтік көмек — бұл бюджет қаражаты, демек, ол халықтың ақшасы. Сондықтан көмектің нақты мұқтаж адамға жетуі — әділеттілік мәселесі. Мәжілісте айтылғандай, кейбір жағдайларда цифрлық картадағы деректер мен нақты өмірдегі жағдай сәйкес келмей жатады. Мысалы, адамның атында ескі көлік немесе пайдаланылмайтын жер үлесі болса, жүйе оны «ауқатты» деп тануы мүмкін. Жұмысшы топтың міндеті — осындай «техникалық кедергілерді» қолмен реттеп, әрбір жағдайға жіті мән беруі қажет.
Тұрмыс сапасын жақсарту бағытындағы шараларға инфрақұрылым (газ, су, жарық) мәселелері де енгізілді. Д және Е санатындағы отбасылардың баспана жағдайын зерттеп, оларға коммуналдық жеңілдіктер немесе әлеуметтік тұрғын үй кезегі бойынша кеңестер беру де күн тәртібінен түскен жоқ.