Кез келген дамыған қоғамның басты құндылығы — оның қауіпсіздігі мен тұрақтылығы. Ал қоғам қауіпсіздігі тек құқық қорғау органдарының жұмысымен ғана емес, әрбір азаматтың ішкі мәдениетімен, заңға деген құрметімен және психологиялық сауаттылығымен тікелей байланысты. Осы орайда, Түркістан қаласының «Бірлік» секторында өткен «Құқықбұзушылықтың алдын алу – қоғам қауіпсіздігінің кепілі» атты психологиялық тренинг өңірдегі құқықтық тәрбие мен қоғамдық келісімді нығайту жолындағы маңызды қадам болды.
Бүгінде Түркістан шаһары заманауи дамудың даңғыл жолына түсіп, халықтың әл-ауқатын арттырумен қатар, олардың қауіпсіздік мәдениетін көтеруге де басымдық беріп келеді. Отбасын қолдау орталығының психологтары «Бірлік» секторының тұрғындарымен кездесу өткізіп, құқықбұзушылықтың алдын алудың психологиялық тетіктерін түсіндірді.
Психологтардың айтуынша, кез келген құқықбұзушылықтың төркіні адамның ішкі психологиялық күйінде жатыр. Күйзеліс, агрессия, өзін-өзі бақылай алмау немесе құқықтық сауатсыздық адамды қателікке бой алдырады. Тренинг барысында мамандар құқықбұзушылықтың психологиялық себептерін тереңінен талдап берді. Неге десеңіз, көптеген қылмыстар мен әкімшілік бұзушылықтар ашу үстінде жасалады. Психологтар тұрғындарға ашуды ауыздықтаудың, эмоцияға берілмей, салқынқанды шешім қабылдаудың әдістерін көрсетті. Сонымен қатар, ақпараттық заманда түрлі арандатушылықтар мен заңсыз әрекеттерге шақырулар жиі кездеседі. Азаматтардың кез келген ақпаратты сүзгіден өткізіп, оның заңдылығын саралай білуі — қауіпсіздіктің басты шарты. Ал, «Менің әрекетім қоғамға қалай әсер етеді?» деген сұрақ әрбір адамның көкейінде тұруы тиіс. Өз ісіне жауап бере алатын тұлға ешқашан заң аттамайды.
Тренингтің ерекшелігі — оның интерактивті форматында болды. Психологтар тек дәріс оқып қоймай, тұрғындарды түрлі практикалық жаттығуларға тартты. «Бірлік» секторының тұрғындары топтарға бөлініп, нақты өмірлік жағдайларды талқылады. Мысалы, көршілер арасындағы жанжалды заң аясында қалай шешу керек? Немесе жастардың бұзақылыққа баруына не себеп болуы мүмкін?
Бұл жаттығулар арқылы қатысушылар өздерінің ой-пікірлерін ашық білдіріп, басқалардың көзқарасымен танысты. Психологтар әрбір жағдайға кәсіби баға беріп, заң шеңберіндегі ең тиімді әрі дұрыс шешімдерді көрсетті. Тәжірибелік жұмыстар тұрғындардың құқықтық мәселелерге деген қызығушылығын арттырып, олардың өз құқықтары мен міндеттерін тереңірек ұғынуына септігін тигізді. Отбасын қолдау орталығының мамандары болғандықтан, психологтар құқықбұзушылықтың алдын алудағы отбасының рөліне ерекше тоқталды. «Тәрбие — табалдырықтан басталады» демекші, егер отбасында заңды құрметтеу, адам құқығын бағалау және тәртіп мәдениеті қалыптасса, онда өскен бала ешқашан қоғамға зиян келтірмейді.
Кездесуде ата-аналарға бала тәрбиесіндегі құқықтық сауаттылық туралы, яғни балаға кішкентайынан «өзінікі» мен «өзгенікі» деген ұғымды сіңіре білуді, қоғамдық тәртіпті сақтаудың маңызын өз ісіңмен көрсету қажеттігін және баланың бос уақытын тиімді ұйымдастырып, оны пайдалы істерге баулу туралы кеңестер берілді.
Психологтар отбасындағы зорлық-зомбылықтың алдын алу мәселесін де айналып өтпеді. Кез келген құқықбұзушылықтың бастауы отбасындағы келеңсіздіктерден басталуы мүмкін екені, сондықтан шаңырақ шайқалмауы үшін өзара түсіністік пен сенімнің маңыздылығы айтылды.
«Бірлік» секторында өткен бұл шараның түпкі мақсаты — қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру. Қауіпсіздік мәдениеті дегеніміз — адамның қауіпті сезіне білуі, одан сақтана алуы және заңды бұзуға іштей төзбеушілігі. Психологтар «нөлдік төзімділік» қағидатын түсіндірді. Кез келген кішкентай құқықбұзушылыққа (қоқыс тастау, қоғамдық орында бейәдеп сөйлеу, т.б.) бей-жай қарамау — үлкен қылмыстардың алдын алудың жолы.
Тұрғындар өз кезегінде өздерін толғандырған сұрақтарды қойды. Көше жарығы, қауіпсіздік камералары, учаскелік инспекторлармен байланыс және көршілер арасындағы қарым-қатынас мәселелері көтерілді. Психологтар бұл сұрақтарға психологиялық тұрғыдан жауап беріп, азаматтарды белсенді болуға, бір-біріне қолдау көрсетуге шақырды.
Шара соңында қатысушыларға ақпараттық буклеттер мен жадынамалар таратылды. Мұндай кездесулердің тұрақты түрде өтуі — бұл психологиялық тренинг халықтың құқықтық сауатын ашып қана қоймай, олардың арасындағы ынтымақтастықты нығайтты. Қауіпсіздік — бәрімізге ортақ игілік, ал оны сақтау — әрбіріміздің қасиетті борышымыз. Отбасын қолдау орталығының мамандары осы биік мақсат жолында өз еңбектерін жалғастыра бермек.