2026 жылғы 27 ақпанда Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының жанындағы Құқық қорғау органдары академиясында жаңа Конституция жобасын талқылауға арналған дөңгелек үстел өтті.
Талқылауға Президент Әкімшілігінің, Парламенттің, Адам құқықтары жөніндегі уәкіл институтының, ғылыми қоғамдастықтың, сондай-ақ қоғамдық ұйымдардың өкілдері қатысты.
Конституциялық реформа Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының кепілдіктерін нығайтуға, заңның үстемдігін қамтамасыз етуге және әділ Қазақстанның орнықты моделін қалыптастыруға бағытталған бастамаларының дәйекті жалғасы ретінде қарастырылды. Қатысушылар ұсынылып отырған өзгерістер мемлекеттің саяси, құқықтық және әлеуметтік-экономикалық дамуының ұзақ мерзімді бағдарларын белгілейтінін атап өтті.
Бас Прокурор Берік Асылов қатысушыларға арнаған сөзінде Негізгі Заңның Преамбуласында «Заң мен тәртіп» қағидатын бекіту оған іргелі конституциялық құндылық мәртебесін беретінін атап өтті. Ол қоғамдық құқықтық сананы нығайтуға және заң бұзушылыққа мүлдем төзбеушілікке баса назар аударылып отырғанын айтты.
Тұтастай алғанда, ұсынылып отырған түзетулер прогрессивті сипатқа ие және азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының кепілдіктерін одан әрі күшейтуге, мемлекеттік басқарудың тиімділігін арттыруға, құқықтық тәртіпті нығайтуға бағытталған.
Қазіргі уақытта Конституция жобасы кеңінен талқыланып, алдағы өзгерістер мен жаңғыртулар туралы қоғамға жан-жақты ақпарат беріліп жатыр.
Ұсынылған түзетулер бойынша ашық диалогтың маңыздылығын айтқан Бас Прокурор жүйелі түсіндіру жұмыстарын жалғастыру және жоба бойынша пікір алмасуға кәсіби және азаматтық қоғамды кеңінен тарту қажеттігін атап өтті. Бұл тәсіл реформалардың мәнін дұрыс көрсетпейтін түсіндірулер мен қорытындыларды болдырмауға көмектеседі, әрі жаңашылдықтар мазмұнын объективті түсінуді қамтамасыз етеді.
Дөңгелек үстелге қатысушылар жаңа Конституция жобасының практикалық аспектілеріне ден қойды. Келесі салаларға ерекше назар аударылды:
Заң алдындағы теңдік – құқықтық қорғау тетіктерін жетілдіру және заңнаманың біркелкі қолданылуын қамтамасыз ету;
Азаматтардың құқықтарын қорғаудың басымдығы – құқық бұзушылықтың алдын алуға және халықтың заңды мүдделерін қорғауға баса назар аудара отырып, құқық қорғау органдары үшін сервистік үлгіні әзірлеу;
Құқықтық саладағы цифрлық шешімдер – жеке деректерді қорғаудың конституциялық кепілдіктерін күшейте отырып, үлкен деректер мен жасанды интеллект элементтерін талдауды енгізу;
Құқықтық мәдениетті дамыту – тұрақты құқықтық тәртіптің негізі ретінде құқықтық білім беру сапасын арттыру және құқықтық сананы нығайту.
Өткізілген дөңгелек үстел мазмұнды пікір алмасу алаңына айналды және ғылыми-сараптамалық қоғамдастықтың заңдылық, әділдік және адам құқықтарын құрметтеу қағидаттарына негізделген Қазақстан Республикасының қазіргі заманғы конституциялық моделін қалыптастыруға үлес қосуға дайындығын растады.
Принцип «Закон и порядок» в контексте Конституционной реформы
27 февраля 2026 года в Академии правоохранительных органов при Генеральной прокуратуре Республики Казахстан состоялся круглый стол, посвящённый обсуждению проекта новой Конституции.
В дискуссии приняли участие представители Администрации Президента, Парламента, института Уполномоченного по правам человека, научного сообщества, а также общественных организаций.
Конституционная реформа рассмотрена как последовательное продолжение инициатив Президента Касым-Жомарт Токаева, направленных на укрепление гарантий прав и свобод граждан, обеспечение верховенства закона и формирование устойчивой модели Справедливого Казахстана. Участники подчеркнули, что предлагаемые изменения задают долгосрочные ориентиры политико-правового и социально-экономического развития государства.
Обращаясь к участникам, Генеральный Прокурор Берик Асылов отметил, что закрепление принципа «Закон и порядок» в Преамбуле Основного Закона придаёт ему статус фундаментальной конституционной ценности. По его словам, речь идёт об укреплении правового сознания общества и нулевой терпимости к правонарушениям.
В целом, предлагаемые изменения носят прогрессивный характер и направлены на дальнейшее усиление гарантий прав и свобод граждан, повышение эффективности государственного управления и укрепление правопорядка.
В настоящее время идет активное обсуждение проекта Конституции и информирование общества о предстоящих преобразованиях.
Придавая важное значение открытому диалогу по предлагаемым новеллам, Генеральный Прокурор подчеркнул необходимость продолжения системной разъяснительной работы и широкого вовлечения профессионального и гражданского сообщества в обмен мнениями по проекту. Такой подход позволяет избежать неточных интерпретаций и выводов, не отражающих суть реформ, а также обеспечить формирование объективного понимания содержания нововведений.
Участники круглого стола сосредоточились на практических аспектах проекта новой Конституции. Особое внимание уделено следующим направлениям:
Равенство перед законом – совершенствование механизмов правовой защиты и обеспечение единообразного применения законодательства;
Приоритет защиты прав граждан – развитие сервисной модели работы правоохранительных органов с акцентом на профилактику правонарушений и защиту законных интересов населения;
Цифровые решения в правовой сфере – внедрение анализа больших данных и элементов искусственного интеллекта при одновременном усилении конституционных гарантий защиты персональных данных;
Развитие правовой культуры – повышение качества юридического образования и укрепление правосознания как основы устойчивого правопорядка.
Проведённый круглый стол стал площадкой для содержательного обмена мнениями и подтвердил готовность научного и экспертного сообщества внести вклад в формирование современной конституционной модели Республики Казахстан, основанной на принципах законности, справедливости и уважения к правам человека.