Түркістан қаласында Түркі мемлекеттерінің ұйымы экономика және сауда министрлерінің 14-ші кездесуі өтті. Қатысушылар сауда-экономикалық және инвестициялық өзара іс-қимылды одан әрі дамытуды талқылады, сондай-ақ кооперацияны тереңдету жөніндегі нақты қадамдарды келісті.
Отырысқа Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика вице-министрі Асан Дарбаев, Әзербайжан Республикасы Экономика министрінің орынбасары Ровнаг Абдуллаев, Қырғыз Республикасы Экономика және коммерция министрінің орынбасары Сұлтан Ахматов, Түркия Республикасы Сауда министрінің орынбасары Сезай Учармақ, Өзбекстан Республикасы Инвестициялар, өнеркәсіп және сауда министрінің орынбасары Хуррам Тешабаев, ТМҰ Бас хатшысы Кубанычбек Өміралиев қатысты, сондай-ақ Түркі инвестициялық қорының президенті Бағдад Әміреев.
Кездесуді ашқан Асан Дарбаев Ұлы Жібек жолы халықтарын тарихи біріктірген түркі әлемінің рухани орталығы — Түркістанда отырыс өткізудің символдық мәнін атап өтті. Оның айтуынша, бүгінде біріккен аумақтық қоғамдастық диалог алаңынан тәжірибелік ынтымақтастықтың тиімді тетігіне тұрақты түрде ауысып, жаңа құн тізбегін құру және сауда байланыстарын кеңейтуде.
2025 жылдың қорытындысы бойынша ТМҰ елдерінің өзара сауда көлемі 11,9 млрд АҚШ долларынан асты. Қазақстанның ең үлкен тауар айналымы Өзбекстанмен — 4,3 млрд доллар, Түркиямен — 4,9 млрд доллар, Қырғызстанмен — 2 млрд доллар, Әзірбайжанмен — 425 млн доллар болып тіркелді.
Инвестициялық өзара іс-қимыл нығайтылуда. Соңғы 20 жылда (2005-2025 жж.) ТМҰ елдерінен Қазақстанға тікелей шетелдік инвестициялар ағыны 6,3 млрд доллардан асты, оның ішінде 2025 жылы шамамен 210 млн доллар. Өз кезегінде, ТМҰ мемлекеттерінің экономикаларына қазақстандық инвестициялар 2025 жылы 1,3 млрд доллардан астамын қоса алғанда шамамен 5 млрд долларға жетті.
Қазақстанда ТМҰ елдері капиталының қатысуымен 12 мыңнан астам компания және сауда мен өнеркәсіптік кооперацияны дамытуға елеулі үлес қосатын 1300-ден астам бірлескен кәсіпорын жұмыс істейді.
«Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев ТМҰ-ның экономикалық әлеуетін арттырудың, көліктік-логистикалық және инвестициялық ынтымақтастықты дамытудың маңыздылығын атап өтті. Осы бағыттағы негізгі құралдардың бірі түркі инвестициялық қоры болып табылады. Біз Қор тарапынан қаржыландыруға әлеуетті дайын басым жобалардың тізбесін қалыптастыруға кірісуді ұсынамыз», — деп атап өтті Асан Дарбаев.
Сауда кедергілерін жоюға, көлік маршруттары мен цифрлық сауда құралдарын дамытуға ерекше назар аударылады. Орта дәліздің өзара сауданың өсуіне қосымша мүмкіндіктер ашатын Шығыс пен Батыс арасындағы негізгі бағыттардың бірі ретіндегі стратегиялық рөлі атап өтілді.
Кездесу қорытындысы бойынша түркі мемлекеттерінің ұйымына мүше мемлекеттер арасындағы экономика, сауда, инвестициялар және қаржы салаларындағы ынтымақтастықтың Жол картасы бекітілді. Құжат бірлескен жұмыстың басым бағыттарын және оларды тәжірибелік іске асыру тетіктерін айқындайды.
Отырыстың басты оқиғасы қол жеткізілген уағдаластықтарды бекіткен экономика және сауда министрлерінің 14-ші кездесуі коммюникесіне қол қою рәсімі өтті.
Бұдан басқа, ұйымға мүше мемлекеттер арасындағы сауда саласындағы әріптестік туралы өзара түсіністік туралы Меморандум жасалды.
Қабылданған шешімдер ТМҰ елдерінің экономикалық интеграцияны дәйекті нығайтуға және инвестицияларға, технологиялық дамуға және тұрақты өсуге бағдарланған ынтымақтастықтың заманауи архитектурасын құруға деген ұмтылысын растайды.
Туркестан стал площадкой для новых экономических решений тюркского региона
В городе Туркестан состоялась 14-я встреча министров экономики и торговли Организация тюркских государств (ОТГ). Участники обсудили дальнейшее развитие торгово-экономического и инвестиционного взаимодействия, а также согласовали конкретные шаги по углублению кооперации.
В заседании приняли участие главы делегаций: вице-министр национальной экономики Республики Казахстан Асан Дарбаев, заместитель министра экономики Республики Азербайджан Ровнаг Абдуллаев, заместитель министра экономики и коммерции Кыргызской Республики Султан Ахматов, заместитель министра торговли Турецкой Республики Сезай Учармак, заместитель министра инвестиций, промышленности и торговли Республики Узбекистан Хуррам Тешабаев, Генеральный секретарь ОТГ Кубанычбек Омуралиев, а также Президент Тюркский инвестиционный фонд Багдад Амреев.
Открывая встречу, Асан Дарбаев отметил символичность проведения заседания в Туркестане — духовном центре тюркского мира, исторически объединявшем народы Великого шелкового пути. По его словам, сегодня ОТГ последовательно трансформируется из площадки диалога в действенный механизм практической кооперации, формирующий новые цепочки добавленной стоимости и расширяющий торговые связи.
По итогам 2025 года объем взаимной торговли стран ОТГ превысил 11,9 млрд долларов США. Наибольший товарооборот Казахстана зафиксирован с Узбекистаном — 4,3 млрд долларов, Турцией — 4,9 млрд долларов, Кыргызстаном — почти 2 млрд долларов, Азербайджаном — 425 млн долларов.
Укрепляется и инвестиционное взаимодействие. За последние 20 лет (2005-2025 гг.) приток прямых иностранных инвестиций в Казахстан из стран ОТГ составил более 6,3 млрд долларов, из них около 210 млн долларов — в 2025 году. В свою очередь, казахстанские инвестиции в экономики государств ОТГ достигли порядка 5 млрд долларов, включая более 1,3 млрд долларов за 2025 год.
В Казахстане действует свыше 12 тысяч компаний с участием капитала стран ОТГ и более 1300 совместных предприятий, которые вносят значительный вклад в развитие торговли и промышленной кооперации.
«Президент Республики Казахстан Касым-Жомарт Токаев подчеркнул важность наращивания экономического потенциала ОТГ, развития транспортно-логистического и инвестиционного сотрудничества. Одним из ключевых инструментов в этом направлении обозначен Тюркский инвестиционный фонд. Мы предлагаем приступить к формированию перечня приоритетных проектов, потенциально готовых к финансированию Фондом», — подчеркнул Асан Дарбаев.
Особое внимание уделено устранению торговых барьеров, развитию транспортных маршрутов и цифровых инструментов торговли. Подчеркнута стратегическая роль Среднего коридора как одного из ключевых направлений между Востоком и Западом, открывающего дополнительные возможности для роста взаимной торговли.
По итогам встречи утверждена Дорожная карта сотрудничества в сферах экономики, торговли, инвестиций и финансов между государствами-членами Организация тюркских государств. Документ определяет приоритетные направления совместной работы и механизмы их практической реализации.
Центральным событием заседания стала церемония подписания Коммюнике 14-й встречи министров экономики и торговли, закрепившего достигнутые договоренности.
Кроме того, заключен Меморандум о взаимопонимании о партнерстве в сфере торговли между государствами-членами Организации.
Принятые решения подтверждают стремление стран ОТГ последовательно укреплять экономическую интеграцию и выстраивать современную архитектуру сотрудничества, ориентированную на инвестиции, технологическое развитие и устойчивый рост.