Ордабасы ауданында Қыс-2025 РКШОЖ аясында аудан әкімінің орынбасары М.Ақмұратов пен Төтенше жағдайлар бөлімінің бастығы Ж.Қоспанов тарапынан аудандағы коммуналдық қызметтің техникалары мен инертті материалдар қорының қыс мезгіліне дайындығы тексеріліп, пысықталды.
Алдағы қысқы маусымда төтенше жағдайларды болдырмау мақсатында дайындық күшейтілген тәртіпте жүргізілуде. Коммуналдық, жол және жедел қызметтердің дайындық жайы, сондай-ақ қысқы тәуекелдердің алдын алу бойынша қабылданып жатқан шаралар туралы пысықталды.
Сонымен қатар, аудан әкімдігі тарапынан инженерлік және әлеуметтік нысандардың қысқа дайындығын қайта тексеріп, анықталған кемшіліктерді жоюды, тұрғындармен, әсіресе ауылдық елді мекендерде, өрт пен улы газбен уланудың алдын алу бойынша түсіндіру жұмыстарын күшейтуді тапсырды.
Төтенше жағдайларды алдын алу және адам шығынын болдырмау мақсатында мамандар төмендегі жағдайларды және ережелерді ескеруіңізді сұранады.
Қыста төтенше жағдайларды болдырмау үшін, ең алдымен, ауа-райының өзгеруін, метеорологиялық есептерді, төтенше жағдайлар қызметінің арнайы хабарламаларын бұқаралық ақпарат құралдарында үнемі қадағалап отыру қажет.
Қыста жолда өте мұқият болу керек, тек суық ауа райы уәде етілгенде ғана емес, әрдайым, өйткені Қазақстанның көп бөлігіндегі қысқы жол мүлдем болжанбайды. Жер бедеріне байланысты дауыл жиі басталатын дәліздер бар.
Ауылдан кетуді қажет ететін ұзақ сапарлардан бас тартқан дұрыс.
Дауылды ескерту туралы уақтылы ескертуге қарамастан, әрқайсысымыз автомобиль жолдарында боранның құрсауында қалуымыз мүмкін.
Біздің азаматтардың қысқы жағдайдағы тәкаппарлық, немқұрайлылық, қауіпсіздік шаралары мен өзін-өзі құтқару ережелерін білмеуі материалдық шығындарға, тіпті адамдардың өліміне әкелуі мүмкін.
Қыс мезгіліндегі қиын метеорологиялық жағдайлардағы дайындық және іс-шаралардың бәрін назарға алып отырғаныңыз орынды.
Қыста жолға шыққанда, бәрін егжей-тегжейлі жоспарлап, ойластырыңыз. Төтенше жағдайда кез-келген кішкентай нәрсе маңызды.
Кез-келген машинада төтенше жағдайда өмірді құтқаратын заттар болуы керек: дәнекерлеу шамдары, сым арқандар, дөңгелектерге арналған тізбектер, күректер. Шағылысатын жолақтары бар көкірекше сатып алуды ұсынамыз — жолақтары бар жеңіл пиджактар. Үшбұрыш болуы керек — шағылысатын пленкамен немесе пластикалық конустармен апаттық белгі.
Өзіңізбен бірге азық-түлік алыңыз, соның ішінде құрғақ рацион, шамамен 1-2 күн ішетін су, жылы қосалқы киімдер, алғашқы көмек қобдишасы және ұялы телефон. Сапар алдында оны зарядтаңыз, баланста жеткілікті мөлшерде блок бар-жоғын тексеріңіз, қажет болған жағдайда олар құтқарушылар мен жақын адамдарыңызды қиындықсыз шақыра алады.
Егер сіздің машинаңыз дизель болса немесе сіз жүк таситын болсаңыз, мен сізге жүк салғышта 10 литр керосин болуға кеңес беремін. Төмен температурада дизель қалыңдай бастайды, содан кейін керосинді жоғарыдан қосу керек, ал отын қоюланбайды және қалыпты жұмыс істейді. Немесе жанармайды сұйылту үшін арнайы қоспаларды қолдануға болады, олар сатылымда, сондықтан керосинді немесе арнайы қоспаларды өзіңізбен бірге алыңыз.
Қатты аяз немесе қар жауған кезде бірнеше машинаны топтастыру керек, содан кейін бұзылған жағдайда колоннадағы басқа жүргізушілер көмекке келе алады. Егер сіз қарлы боран немесе қатты аяз кезінде жолда өзіңізді тапсаңыз, сіздің көлігіңіз ауылдан алшақтап немесе сізге таныс емес жерде тұрып қалса, көлікте болғаныңыз жөн, жол бойында басқа көлік өткенше күткеніңіз жөн немесе ұялы телефон арқылы көмекке шақырғаныңыз жөн телефон нөмірі «112».
Егер боран немесе дауыл сізді жолда көлікпен ұстап алса, тоқтауыңыз керек, автотұрақты белгілеңіз. Машинаның жалюзилерін толығымен жабыңыз, қозғалтқышты радиатор жағынан жабыңыз. Машинаны сорғышты желге қаратып орналастырыңыз. Жанармайды үнемдеңіз, пешті үздіксіз жүргізбеңіз.
Егер автомобильде қардың қалыңдығымен ұйықтап қалу қаупі болса, есіктердің бірін мезгіл-мезгіл ашыңыз, оны шетке жылжытыңыз, қар үйіндісін сындырыңыз, ол сізді кабинаның ішінде қоршап қоймас үшін. Көрінетін машинада, сіз қанша салқын болсаңыз да, қозғалтқышты іске қоспаңыз. Қозғалтқыштың жұмысы кезінде шығарылатын және үнемі салонда жиналатын пайдаланылған газдар өте қауіпті. Егер сіз жылынғыңыз келсе, онда далаға шығып, газды машинаның астында емес, атмосфераға шығатындай етіп қазып алыңыз. Бірақ сыртқа шығар алдында міндетті түрде арқан байлаңыз.
Егер сіздің машинаңыз жолда тұрып қалса, үрейленбеңіз, жағдайды, бағдарларды, орналасқан жерді, елді мекенге дейінгі қашықтықты және т.б. Егер сіз көмек күтуді шешсеңіз, ұйықтамауға тырысыңыз.
Гипотермия мен үсіктің алдын алу:
Бірнеше қарапайым ережелер бар, олардың орындалуы қатты суықта үсікке бой алдырмауға мүмкіндік береді: алкогольдік ішімдіктерді ішпеңіз — алкогольдік масаңдық жылу жоғалтудың жоғарылауына ықпал етеді, сонымен бірге жылудың иллюзиясын тудырады.
Қосымша теріс фактор — тоңудың алғашқы белгілеріне шоғырлануға қабілетсіздік; суықта темекі шекпеңіз — темекі шегу перифериялық қан айналымын төмендетеді және аяқ-қолды суықтың әсеріне осал етеді; кең киім кию — бұл қалыпты қан айналымына ықпал етеді.
Киім қабаттары арасында жылуды ұстап тұратын ауа қабаты болатындай етіп киініңіз. Суға төзімді сыртқы киім киген жөн. Тығыз аяқ киім, табанның болмауы аязға алғышарттар жасай алады. Аяқ киімнің ішіне жылы ұлтарақ салу керек, ал мақта шұлықтарының орнына жүннен жасалған шұлық кию керек — олар ылғалды сіңіріп, аяғын құрғақ қалдырады. Қолғапсыз және шарфсыз суыққа шықпаңыз.
Салқында металдан (оның ішінде алтын мен күмістен) зергерлік бұйымдарды кимеңіз.
Достарыңыздың бет-әлпетін, әсіресе мұрнын, құлағын, бетін қадағалаңыз, олардың түсінің өзгеруіне назар аударыңыз, достар сіздің бетіңізді бақылап отыруы керек.
Аяздың қайтадан қатып қалуына жол бермеңіз, бұл көп зиян келтіруі мүмкін. Аязда аяздан аяғыңызды алып тастамаңыз — олар ісінеді және сіз аяқ киімді қайтадан кие алмайсыз.
Жылы бөлмеге тез кіру керек. Егер сіздің қолыңыз қатып қалса, оны қолтық астына жылытуға тырысыңыз.
Үйге оралғанда, аяқ-қолыңыздың, арқаңыздың, құлағыңыздың және мұрныңыздың үсіп қалмағанын тексеріңіз. Қажет болса, аязды емдеуді дереу бастаңыз. Көмек көрсетпеу гангренаға және аяқ-қолдың жоғалуына әкелуі мүмкін.
Аязға алғашқы медициналық көмек:
Алғашқы медициналық көмек көрсеткен кезде салқындату әсерін тоқтату керек, инфекциялық асқынулардың алдын алу үшін суық тиген тіндерде қан айналымын қалпына келтіру үшін аяқ-қолды жылыту керек.
Алдымен сіз зардап шегушіні жақын тұрған жылы бөлмеге жіберіп, аяқ киімді, сыртқы киімді, шұлық пен қолғапты шешіп алыңыз.
Алғашқы медициналық көмек шараларымен бір уақытта білікті шараларды жүргізу үшін жедел жәрдем шақыру қажет.
1-ші дәрежедегі үсік кезінде дененің салқындатылған бөліктерін жылы қолмен қызарғанша қыздыру керек, жеңіл массаж жасаңыз, жүннен тоқылған шүберекпен ысқылаңыз, дем алыңыз, содан кейін мақта-дәкеден таңғыш қойыңыз.
Қыздырылған бөлмеде дененің аязды бөлігін құрғақ жұмсақ шүберекпен ысқылап жылытыңыз, содан кейін оны жылы суға салып, судың температурасын біртіндеп 40-45 градусқа дейін жеткізіңіз. Егер ауырсыну басылып, сезімталдығы қалпына келсе, онда қолыңызды (аяғыңызды) құрғатып сүртіңіз, шұлық киіңіз (қолғап) киіңіз, мүмкін болса хирургпен кеңесіңіз.
Қардың астында қалу:
Табиғаттың тосын күштерің көріністерінің бірі қардың астында қалу. Бұрқасынмен, қарлы боранмен тығыз байланысты. Ол бірнеше сағаттан бірнеше тәулікке дейін жауған қалың қар нәтижесінде пайда болып, қалыпты тіршілікті бұзады ,ал кейде адам мен малдың өлім – жітіміне, материалдық құндылықтардың жойылуына алып келеді. Ол негізінен қардың түсуі мен күннің жылынуына байланысты. Қар көшкіні болатын ең қауіпті кезең
қараша-сәуір, биік тауда қазан-мамыр.
Бұрқасындар мен қарлы борандар.
Қарлы боран қыста аса қауіпті. Олар бұл уақытта ұзаққа созылатын бұрқасынды немесе боранды тудырады. Бұрқасындар қарды бір жерден екінші жерге көшіріп, оны нығыздайды, Қатты боран көлік қозғалысына кедергі келтіреді. Сонымен қатар, телеграф және телефон байланысының бұзылуына себеп болады. Кей уақытта қысқы жайылымдағы малдың жаппай қырылуына әкеп соғады.
Қар басқандағы әрекеттер ережелері:
Көлікпен жүргенде қардың басуын жеңуге тырыспаңыз, көлікті тоқтатып, көлік жалюзиді толық жауып, радиатор жағынан қозғалтқышты жабу керек. Егер мүмкіндік бас болса, автомобильді қозғалтқышмен желді жаққа қарай орналастырыңыз. Қар астында қалмау үшін, автокөліктен мерзімділікпен шығып, қарды жинау қажет. Осыдан басқа, қар баспаған көлік – іздеу тобы үшін жақты бағдар. Сонымен қоса автокөлік қозғалтқышының жібуіне жол бермеу үшін, оны мерзімділікпен қосып тұру қажет. Жолда бірнеше адам (бірнеше автокөлікте) болса, барлықтарына бірге жиналып, паналау мақсатында бір көлікті пайдалану қажет, ал қалған көліктің қозғалтқыштарынан суды төгу керек. Еш уақытта панадан-көліктен шығып кетпеу қажет.
Ауылды жерлерде дауылды ескертуді алғаннан кейін тездетіп жануарлар үшін су мен азықты дайындаған жөн. Жайлауға айдатылған малды жақын орналасқан панаға, алдын-ала дайындалған қоймаларға немесе фермаларға айдау қажет. Жануарларды бекітілген орынға жеткізу үшін техникалық жарамды жыланбауыр техниканы пайдалану қажет.
Осы орайда, аудандық Төтенше жағдайлар бөлімінің қызметкерлері ата-аналардан балаларын байқаусыз қалдырмауын, мұз үстінде балалардың ойын ойнауына тыйым салуын, өте абай болуын сұраймыз.
Үлкендер де кейде ауа-райының қолайсыздығына қарамай өздерінің көліктерімен балық аулауға немесе аң аулауға жолсыз жерлерге жолға шығып, адасып жатады. Қысқы балық аулау кезінде балықшыларға мұз үстінде өте абай болуларын ескертеміз!
Қазіргі уақытта аяздың түсуімен, қысқы балық аулауды жақсы көретіндер мұзға шығады. Мұз үстіне шыққанда, оны аяқпен тексермей, басқа қатты нәрселермен тексеру керек. Мұзды соғып көріп, ондағы пайда болған суреттің қандай болатындығын байқау керек. Егер сызаттар дөңгеленіп түссе, онда мұз жақсы, шығуға болады. Егер сызаттар сәулеленіп түссе, онда бұл өте қауіпті болады.