«Білімді ұрпақ – елдің ертеңі, ал технологиялық серпіліс – мемлекеттің басты қаруы!» десек, XXI ғасыр – жоғары технологиялар, робототехника және жасанды интеллект дәуірі. Бұл заманда тек шикізатқа сүйенген ел емес, адам капиталын дамытып, инновациялық идеяларды тудырған мемлекет қана әлемдік көшбасшылыққа қол жеткізе алады. Осы орайда, отандық жас өнертапқыштардың халықаралық аренада бақ сынауы ел мақтанышына айналуда. Жақында ғана өткен беделді Almaty Tech Cup XII халықаралық технофестивалі Түркістан облысының жас дарындары үшін нағыз жеңіс пен айтулы табыстардың символы болды.Робототехника, инженерия және жасанды интеллект бағыттарында еліміздің ең үздік ойшылдары жиналған байрақты бәсекеде Түркістан өңірінің намысын қорғаған оқушылар феноменалды нәтиже көрсетті. Олар тек жүлделі орындарды иеленіп қана қоймай, әлемдік деңгейдегі халықаралық чемпионаттарға жолдамалар алып, беделді марапаттар мен отандық үздік жоғары оқу орындарының толық білім гранттарын жеңіп алды. Бұл ауқымды жетістік – аймақтағы білім сапасының жаңа деңгейге көтерілгенін және Түркістан жастарының заманауи ғылымды игеруге деген құштарлығының айқын дәлелі.
Алматыдағы бәсеке мен технологиялық майдан алаңында өткен Almaty Tech Cup халықаралық технофестивалі – бұл жай ғана жарыс емес, бұл еліміздегі және жақын шет елдердегі ең мықты жас инженерлердің, бағдарламашылардың және өнертапқыштардың басын қосатын бірегей инновациялық платформа. Биылғы XII рет ұйымдастырылған фестиваль өзінің ауқымымен және қатысушылардың жоғары дайындық деңгейімен ерекшеленді. Жарыс алаңында ұсынылған жобалардың күрделілігі соншалық, тіпті тәжірибелі қазылар алқасының өзі үздіктерді анықтауда үлкен таңдау жасауға мәжбүр болды.
Түркістан облысының намысын қорғаған құрамалар роботтарды басқару, олардың конструкторлық күрделілігін негіздеу, алгоритмдер құру және жасанды интеллект элементтерін тиімді қолдану бағыттары бойынша алдын ала дайындаған бірегей өнімдерін паш етті. Оңтүстік өңірден барған оқушылар өздерінің тапқырлығымен, техникалық шешімдердің ерекшелігімен және командалық ауызбіршілігімен фестивальдің басты сенсациясына айналды.
Әлемдік аренаға жолдама алған Түркістанның «Алтын алтылығы» жайында сөз қозғасақ, бұл жарыстың Түркістан облысы үшін ең үлкен тарихи нәтижесі – бірден 6 команданың халықаралық чемпионаттарда Қазақстанның атынан шығу құқығына ие болуы. Бұл жетістік өңірдегі жекелеген мектептердің ғана емес, тұтас облыстың робототехника саласындағы жүйелі жұмысының жемісі екенін көрсетеді. Жеңімпаз командалардың географиялық құрамы мен бағыттарына тоқталып өтсек, Қазығұрт ауданы, «Qazygurt» командасы. Ұлы таудың етегінен шыққан бұл команда өздерінің темірдей тәртібімен және күрделі инженерлік есептерді жылдам шешу қабілетімен көзге түсті. Олар роботтың механикалық тұрақтылығы мен маневр жасау мүмкіндігін барынша жетілдіріп, халықаралық жолдаманы лайықты түрде қанжығасына байлады.
Ал, Төлеби ауданынан қатысқан, «Tólebi Daryn» және «Barni» командалары Төлебилік жастар фестивальдің басты фавориттерінің бірі болды. Олар жасап шығарған автоматтандырылған жүйелер өздерінің дәлдігімен және бағдарламалық қамтамасыз етілуінің жоғары деңгейімен қазыларды тәнті етті. Бір ауданнан екі бірдей команданың әлемдік деңгейге шығуы – жергілікті білім беру орталықтарының кәсібилігінің белгісі мен еңбегі екеніне шүбәміз жоқ.
Сарыағаш ауданы, «SilkWayBots» командасы — Ұлы Жібек жолының бойында орналасқан ауданның атын иемденген бұл құрама инновациялық идеяларды ескі дәстүрмен сабақтастыра отырып, логистикалық мәселелерді шешетін роботтар прототипін ұсынды. Олардың жобасы болашақта өндіріске енгізуге әбден лайықты.
Түркістан қаласы, «33Tur Robotics» пен «TurAndroid» командалары — облыс орталығының намысын жыртқан бұл екі ұжым жасанды интеллект және роботтардың өзара әрекеттесу бағыттарында үлкен танымалдылыққа ие болды. Түркістандық оқушылар заманауи бағдарламалау тілдерін еркін меңгергендіктерін көрсетіп, халықаралық сарапшылардың жоғары бағасын алды. Бұдан бөлек, біздің өңірдің бірнеше командасы дүниежүзіне танымал FIRST LEGO League бағдарламасының түрлі арнайы аталымдары бойынша үздік деп танылып, арнайы кубоктар мен беделді марапаттарды иеленді. Бұл – Түркістан робототехникасының бренді қалыптасып үлгергенінің дәлелі.
Гранттар шеруі мен мектеп партасынан университет табалдырығына аттанған балалардың шексіз қуанышы мен жемісті жеңісті жайында айтар болсақ, халықаралық фестивальдің тағы бір үлкен артықшылығы – мұнда оқушылар өздерінің болашақ кәсіби жолына үлкен есік аша алады. Еліміздің ең беделді техникалық жоғары оқу орындары осындай ірі жарыстардың жеңімпаздарына өз гранттарын тікелей тағайындайды. Биыл Түркістан облысының екі бірдей дарынды оқушысы мектепті бітірмей жатып, еліміздің маңдайалды университеттерінің толық білім грантының иегері атанды.
Сматилла Нұрислам – Төлебидің мақтанышы деп қуанышпен айтуымызға әбден болады. Анығын айтқанда, Төлеби ауданының «Tólebi Daryn» командасының капитаны Сматилла Нұрислам жарыс барысында өзінің көшбасшылық қасиеттерін, стресске төзімділігін және күрделі техникалық дағдарыстар кезінде дұрыс шешім қабылдай алатындығын дәлелдеді. Оның бұл таланты мен білімі жоғары бағаланып, Нұрисламға Қ.Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университетінің (Satbayev University) толық білім гранты табыс етілді. Еліміздің бас техникалық ордасында тегін оқу мүмкіндігі – жас инженердің болашағына салынған ең үлкен инвестиция.
Ал, Давронбек Гүлмира – жасанды интеллект бағытының көшбасшысы, Қазығұрт ауданындағы Қ.Сәтбаев атындағы мектеп-лицейдің оқушысы Давронбек Гүлмира қазіргі таңдағы ең сұранысқа ие сала – жасанды интеллект бағыты бойынша бақ сынады. Фестиваль аясындағы «Hour of AI» (Жасанды интеллект сағаты) бағдарламасында Гүлмира алгоритмдерді құру, үлкен деректермен (Big Data) жұмыс істеу және машиналық оқыту элементтерін қолдану бойынша барлық қарсыластарынан оқ бойы озық шықты. Оның бұл жеңісі жақында ғана құрылған, заманауи беделді Қазақ жасанды интеллект зерттеу университетінің толық білім грантымен марапатталды.
Абай Нұрдәулет Бахытұлы – жасыл алаңдағы темір роботтар шебері, Түркістан қаласының намысын қорғаған оқушы Абай Нұрдәулет Бахытұлы «RoboCup Soccer» (Роботтар футболы) бағыты бойынша ерекше көзге түсті. Бұл бағытта роботтар алаңда толықтай автономды түрде, адамның көмегінсіз, бағдарламаланған алгоритм арқылы футбол ойнауы тиіс. Нұрдәулеттің құрастырған және бағдарламалаған роботы жоғары тактикалық ойын көрсетіп, өте тартысты өткен финалдық бәсекеде халықаралық деңгейдегі күміс жүлдені иеленді. бұл – отандық роботтар футболы тарихындағы үлкен жетістік.
Жеңістің құпиясы мен үштік одақтың үйлесімді жұмысы жайында білгіңіз келсе, онда мұндай ауқымды жеңістер ешқашан кездейсоқ келмейді. Бұл – бір күннің немесе бір айдың еңбегі емес. Бұл нәтиженің артында үлкен бірлескен жүйелі жұмыс, түн ұйқысын төрт бөлген еңбек жатыр. Мамандардың пікірінше, Түркістан облысының бұл триумфы үш негізгі тірекке сүйенеді. Мәселен, оқушылардың табандылығы мен құштарлығы мен балалардың заманауи технологияларға деген қызығушылығы, күнделікті сабақтан тыс уақытта зертханаларда сағаттап отырып, роботтарды құрастыруы, қателіктермен жұмыс істеуі – жеңістің алғашқы баспалдағы.
Ал, жаттықтырушылар мен жетекшілердің кәсібилігі мен мектептегі және үйірмелердегі мұғалімдердің, менторлардың рөлі орасан зор. Олар тек бағдарламалауды үйретіп қана қойған жоқ, оқушылардың ішкі потенциалын ашып, халықаралық стандарттарға сай жобалар дайындауға бағыт-бағдар берді. Ұстаздардың кәсіби біліктілігі балаларды үлкен сахнаға алып шықты.
Балаларының жетістікке жетуіне, әркез ата-аналарының шексіз қолдауы — баланың талантына сену, оның ізденістеріне жағдай жасау, материалдық және моральдық тұрғыдан демеу болуы – кез келген баланың қанат қағып, биікке ұшуына серпін беретіні сөзсіз.
Сонымен қатар, Түркістан облысының білім басқармасы мен жергілікті әкімдіктің соңғы жылдары мектептерді заманауи STEM-зертханалармен, робототехника кабинеттерімен жабдықтауға ерекше көңіл бөліп жатқанын да атап өткен жөн. Меритократия мен қолдау бар жерде әрдайым нәтиже болады.
Almaty Tech Cup XII халықаралық технофестивалінде Түркістан облысының 6 командасының халықаралық чемпионатқа жолдама алуы, 2 оқушының университет грантын иеленуі – аймақ үшін ғана емес, тұтас Қазақстан үшін үлкен мақтаныш. Бұл жас инженерлер мен өнертапқыштар ендігі кезекте тек өз өңірінің емес, мемлекетіміздің абыройын әлемдік аренада қорғайтын болады.
Алда бізді бұдан да күрделі, бұдан да жауапты әлемдік додалар күтіп тұр. Онда әлемнің ең дамыған елдерінен келген технологиялық алыптардың жас буыны бақ сынайды. Алайда, біздің түркістандық жастардың біліміне, жігеріне және жеңіске деген ұмтылысына қарап, олардың әлемдік аренада да Қазақстанның көк Туын биікке көтеріп, еліміздің атын асқақтата беретініне сеніміміз кәміл. Жас инженерлерге алдағы дүниежүзілік чемпионаттарда да сәттілік тілеп, сендердің жеңістерің – еліміздің жаңа технологиялық тарихының алтын парақтарынан орын алады деген үміттеміз.