2026 жылғы 23 тамызда Қазақстанда І шақырылымдағы Құрылтай депутаттарының алғашқы сайлауы өтеді. Бұл – еліміздің жаңа конституциялық кезеңіндегі маңызды саяси оқиғалардың бірі. Сайлау нәтижесінде бес жылдық өкілеттік мерзімге Қазақстан Республикасының жаңа бір палаталы заң шығарушы органы – Құрылтайдың 145 депутаты сайланады.
Алдағы сайлаудың басты ерекшелігі – оның Қазақстанның жаңарған конституциялық моделіне сәйкес өтетін алғашқы саяси науқан болуында. 2026 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне енген конституциялық өзгерістер нәтижесінде елдің заң шығару жүйесінде жаңа институционалдық модель қалыптасты. Соған сәйкес бұрынғы екі палаталы Парламенттің орнына бір палаталы Құрылтай құрылып, оның заң шығару қызметін жүзеге асыратын өкілді орган ретіндегі мәртебесі айқындалды.
Құрылтайдың құрылуы мемлекеттік билік жүйесін жетілдіруге, заң шығару үдерісінің тиімділігін арттыруға және өкілді органның жұмысын жаңа талаптарға сай ұйымдастыруға бағытталған. Сонымен қатар жаңа модель азаматтардың қоғамдық-саяси үдерістерге қатысу мүмкіндігін кеңейтіп, қоғам мен мемлекет арасындағы өзара байланысты нығайтуға негіз болады.
Құрылтай депутаттарының алғашқы сайлауы Қазақстанның тәуелсіздік кезеңіндегі саяси тарихында ерекше мәнге ие. Себебі бұл – жаңа конституциялық құрылым аясында өтетін алғашқы сайлау. Дауыс беру қорытындысы бойынша қалыптасатын Құрылтай елдің заң шығару жүйесінің жаңа кезеңін бастап, мемлекеттік саясаттың құқықтық негіздерін қалыптастыруға тікелей қатысатын негізгі өкілді институтқа айналады.
Бес жылдық мерзімге сайланатын 145 депутаттың алдында заң жобаларын қарау, қолданыстағы заңнаманы жетілдіру және мемлекет пен қоғам дамуына қатысты маңызды мәселелерді талқылау міндеті тұр. Бұл ретте Құрылтайдың тиімділігі қабылданатын заңдардың сапасымен ғана емес, азаматтардың сұраныстары мен қоғамның түрлі топтарының мүдделерін ескерумен де бағаланады.
Алғашқы Құрылтайдың қалыптасуы – еліміздің саяси және құқықтық жүйесіндегі жаңа кезеңнің басталуын білдіретін маңызды қадам. 23 тамыздағы сайлау нәтижесінде жасақталатын жаңа өкілді органның қызметі Қазақстанның заң шығару тәжірибесіне, мемлекеттік басқару сапасына және қоғам мен билік арасындағы өзара іс-қимылға ықпал ететін болады.
Осы тұрғыдан алғанда, Құрылтай депутаттарының алғашқы сайлауы тек жаңа заң шығарушы органның құрамын қалыптастыру емес, сонымен бірге жаңарған конституциялық жүйенің іс жүзінде орнығуын айқындайтын маңызды саяси үдеріс болмақ.