Эксперттердің басым бөлігі Ұлттық құрылтайды билік пен бұқара арасындағы тікелей байланыс алаңы ретінде бағалайды. Ол әртүрлі әлеуметтік топтардың, зиялы қауымның, азаматтық қоғам белсенділері мен сарапшылардың басын қосып, елдегі өзекті мәселелерді ашық талқылауға мүмкіндік береді.
Мемлекеттік маңызы бар шешімдерді халық өкілдерінің қатысуымен талқылау қоғамдағы саяси сенімді қалыптастыруға көмектеседі.
Жаңа құндылықтарды қалыптастыру: Құрылтай тек заңнамалық немесе экономикалық сұрақтарды емес, елдің мәдени-идеологиялық бағытын айқындайды. Эксперттер Құрылтай жиындарында көтерілетін мәдени мұраны сақтау, заң мен тәртіпті үстем ету, ұлттық бірегейлік пен модернизацияны ұштастыру сияқты бастамалардың маңызын жоғары бағалайды.
Тарихи дәстүр мен заманауи сәйкестік: «Құрылтай» атауының өзі халықтың тарихи жадына жақын, сондықтан бұл институт дәстүрлі диалог институтының заманауи форматы ретінде қабылданады.
Стратегиялық бастамалар бастаулары: Эксперттердің пікірінше, Құрылтайда айтылған ұсыныстар жай ғана сөз жүзінде қалмай, кейіннен нақты заңдар мен мемлекеттік бағдарламаларға (мысалы, лудоманияға карсы күрес, вандализм үшін жауапкершілік, кітапханалар мен архивтерді дамыту т.б.) айналып жатыр.
Билік тармақтарының транзиті мен институционалдық реформалар: Саяси реформалар аясында заң шығарушы жүйенің ықшамдалуы мен пәрменділігін арттыру мәселелері де Құрылтай алаңында кеңінен сарапталады.
Сарапшылар оң баға берумен қатар, институттың тиімділігін арттыру үшін мынадай қырларына назар аударады:
Нәтижелілік пен бақылау (KPI): Құрылтайда қабылданған шешімдер мен ұсыныстардың орындалуын қатаң бақылайтын механизмдер болуы тиіс.
Өкілеттіліктің кеңдігі: Құрылтай мүшелерінің арасында тек белгілі тұлғалар емес, аймақтардағы нақты мәселелерді білетін өкілдердің, жастардың салмағы басым болуы қажет.
Сарапшылар Құрылтайдың жай ғана формальды жиынға айналып кетпеуі, керісінше сыни және конструктивті пікірлердің еркін айтылатын шынайы демократиялық институты болып қалуы маңызды екенін ескертеді.
Эксперттік қоғамдастықтың жалпы байламы бойынша — Құрылтай стратегиялық шешімдерді пісіріп-жетілдіретін, ұлттық консолидацияны нығайтатын және елдің болашақ бағдарын белгілейтін маңызды консультативтік институт. Оның табысы ұсыныстардың нақты орындалу деңгейіне тікелей байланысты.
