Жаһандық саяси архитектура қайта қалыптасып, құбылмалы геосаяси жағдайлар жаңа сын-қатерлерді алға тартқан қазіргі заманда, түбі бір, тарихы ортақ түркі халықтарының интеграциялық процестері жаңа қарқын алуда. Ғасырлар бойы Батыс мен Шығысты, Теріскей мен Түстікті байланыстырған Ұлы Жібек жолының алтын діңгегі — киелі Түркістан шаһары биыл тағы да тарихи оқиғаның куәсі болмақ. Ұлы даланың рухани астанасы, Қожа Ахмет Ясауи мекені биыл Түркі мемлекеттері ұйымы (ТМҰ) басшыларының бейресми саммитін жоғары деңгейде қабылдайды. Бұл алқалы жиын бауырлас мемлекеттер арасындағы саяси, экономикалық және мәдени-рухани ынтымақтастықты мүлдем жаңа белеске көтеріп, түркі дүниесінің жаһандық аренадағы салмағын айқындай түсетіні анық.
Маңыздылығы орасан халықаралық шараның Түркістанда өтетіні туралы Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев биылғы наурыз айында Түркістан өңіріне жасаған жұмыс сапарында ресми түрде мәлімдеген болатын. Мемлекет басшысы өз сөзінде Түркістанның тек Қазақстан үшін ғана емес, тұтас түркі әлемі үшін сакралды, символдық маңызы зор оқиға екенін баса айтты.
Қазақстан әуел бастан-ақ түркі халықтарының бірлігін ту етіп, халықаралық деңгейдегі интеграциялық бастамалардың алтын бесігі болып келеді. Нақ осы Түркістан топырағында бауырлас елдердің басшылары бұған дейін де бас қосып, ТМҰ-ның заманауи даму стратегияларын айқындаған еді. Биылғы бейресми саммит — соның заңды жалғасы, ұрпақтар сабақтастығы мен сыртқы саясаттағы сабақтастықтың айқын көрінісі. Еркін форматта өтетін бұл басқосу мемлекет басшыларына халықаралық протоколдық шектеулерсіз, ашық әрі сенімді жағдайда ең өзекті мәселелерді талқылауға бірегей мүмкіндік береді.
Биылғы бейресми саммиттің өткізілетін орны ретінде Түркістанның таңдалуы кездейсоқтық емес. Түркі халықтарының ортақ тарихы мен рухани тамырын тоғыстырған көне шаһар соңғы жылдары мемлекеттің ерекше қамқорлығының арқасында танымастай өзгерді. Бүгінде Түркістан — тек көне жәдігерлер мен кесенелер мекені ғана емес, заманауи инфрақұрылымы дамыған, халықаралық деңгейдегі жиындарды өткізуге қауқарлы ірі мәдени және саяси орталыққа айналды. Көне шаһардың бой көтерген жаңа әкімшілік-іскерлік орталығы, халықаралық әуежайы, зәулім қонақүй кешендері мен «Ұлы дала елі» сияқты заманауи мәдениет нысандары кез келген ауқымды халықаралық саммитті қабылдауға толық дайын. Бұл ретте, Түркістан өзінің тарихи миссиясын қайта жаңғыртып, күллі түркі дүниесінің басын қосатын саяси хабқа айналып келеді. Саммит киелі қаланың туристік әлеуетін арттырып, оның әлемдік картадағы танымалдылығын одан әрі еселей түспек. Егер бұған дейінгі жиындарда негізінен тарихи, мәдени және көлік-логистикалық мәселелер алдыңғы шепке шықса, биылғы Түркістан саммитінің күн тәртібі мүлдем өзгеше, заманауи және инновациялық сипатқа ие. Саммиттің басты тақырыбы — «Жасанды интеллект және цифрлық даму» болады деп жоспарланған. Бұл тақырыптың таңдалуы қазіргі заманның талабынан туындап отыр.
Түркістан төріндегі осы алқалы жиынды өткізу барысында мемлекет басшылары цифрлық технологиялар саласындағы ортақ стартаптарды қолдау, IT-мамандар алмасу және түркі әлемінің біртұтас цифрлық платформасын құру туралы маңызды шешімдер қабылдайды деп күтілуде. Саммиттің деңгейі мен саяси салмағы оған қатысатын қонақтардың мәртебесімен де айқындалады. Түркістан төріндегі алқалы жиынға ұйымға мүше мемлекеттер — Қазақстан, Түркия, Өзбекстан, Қырғызстан және Әзербайжан басшыларымен қатар, бақылаушы мәртебесіне ие Мажарстан мен Түрікменстанның жоғары лауазымды тұлғалары қатысады деп күтілуде. Сонымен қатар, бұл жиынға түркі әлемінің іргелі институттары, атап айтқанда, ТҮРКСОЙ (Түркі мәдениеті халықаралық ұйымы), ТүркПА (Түркі мемлекеттерінің Парламенттік Ассамблеясы), Түркі академиясы мен Түркі мәдениеті және мұрасы қорының жетекшілері де шақырылған. Оған қоса халықаралық ірі ұйымдар мен сарапшылар қауымдастығының өкілдері атсалысады. Мұндай ауқымды құрамдағы басқосу Түркі мемлекеттері ұйымының халықаралық деңгейдегі беделінің артқанын және оның жаһандық геосаясатта дербес әрі ықпалды күш ретінде қалыптасқанын айқын дәлелдейді.
Саммит өтетін нысандарда заманауи цифрлық технологиялар мен жоғары жылдамдықты байланыс жүйелері орнатылуда. Бұл — саммиттің «цифрлық даму» атты негізгі тақырыбына толық сәйкес келеді. Қала көшелерін абаттандыру, қонақүйлердің сервистік сапасын арттыру және еріктілер тобын дайындау жұмыстары да мәресіне жетті. Түркістан өзінің дәстүрлі қонақжайлылығымен және заманауи іскерлік деңгейімен әлем көз тіккен алқалы жиынды абыроймен өткізуге сақадай сай отыр.