Бала – мемлекетіміздің жарқын болашағы, ұлтымыздың жалғасы. Сондықтан да әрбір баланың бақытты балалық шағын қамтамасыз ету, олардың қауіпсіз ортада өсіп-жетілуіне жағдай жасау – қоғамның басты міндеті. Алайда, тағдырдың жазуымен немесе әлеуметтік факторлардың әсерінен өмірлік қиын жағдайға тап болатын жеткіншектер де жоқ емес. Осындай балаларға дер кезінде қол ұшын созып, оларды оңалту және қоғамға бейімдеу мақсатында Сауран ауданында маңызды басқосу өтті.
2026 жылдың 23 сәуір күні Сауран ауданының білім бөлімі әдістемелік кабинетінің жылдық жоспарына сәйкес, С.Рахимов атындағы жалпы білім беретін мектеп базасында «Өмірлік қиын жағдайға тап болған балалар» тақырыбында ауқымды дөңгелек үстел ұйымдастырылды. Бұл шара балалардың құқығын қорғау мен оларға психологиялық-әлеуметтік қолдау көрсету жүйесін жетілдіру жолындағы кезекті стратегиялық бағытта болды. Шараның негізгі мақсаты – өмірлік қиын жағдайға тап болған балалардың мәселелерін тереңінен зерделеп, оларға көрсетілетін әлеуметтік және психологиялық қолдаудың сапасын жақсарту негізінде жоспарланған еді. Сондықтан да мамандардың басын қосқан бұл жиында балалардың тығырықтан шығу жолдары қарастырылып, ведомствоаралық ықпалдастықты нығайту тетіктері талқыланды.
Жиынға аудандық білім бөлімінің әдіскері, отбасын қолдау орталығының басшысы, мектеп инспекторы және аудан мектептерінің әлеуметтік педагогтары қатысты. Мұндай түрлі сала мамандарының жиналуы мәселені тек бір қырынан емес, құқықтық, педагогикалық және психологиялық тұрғыдан кешенді қарауға мүмкіндік берері сөзсіз. «Өмірлік қиын жағдай» мәселесіне тоқталар болсақ, баланың тіршілік әрекетін өз бетінше еңсеруіне мүмкіндік бермейтін, оның дамуы мен қауіпсіздігіне нұқсан келтіретін жағдайлар жиынтығы. Оған жетімдік, ата-анасының қарауынсыз қалу, отбасындағы зорлық-зомбылық, материалдық мұқтаждық немесе баланың денсаулығына байланысты шектеулер жатады.
Дөңгелек үстел барысында білім бөлімінің әдіскері аталған санаттағы балалармен жұмыс істеудің өзіндік қиындықтары мен ерекшеліктеріне тоқталып өтті. Маманның айтуынша, Сауран ауданында балалардың әл-ауқатын жақсарту бағытында атқарылып жатқан жұмыстар аз емес, десе де әрбір жеке жағдай мұқият зерттеуді қажет етеді. Ведомствоаралық ықпалдастықтың араласуымен баланың мәселесі тек мектеп қабырғасында шешілмейді. Мұнда құқық қорғау органдары мен арнайы әлеуметтік мекемелердің біріккен жұмысы ауадай қажет.
Отбасын қолдау орталығының басшысы өз баяндамасында отбасылық кикілжіңдердің бала психологиясына әсері туралы маңызды деректермен бөлісті. Орталықтың мақсаты – баланың өмірлік қиын жағдайға тап болуына себепші болған отбасылық факторларды жою. Бұл бағытта Сауранда отбасыларға құқықтық, әлеуметтік көмек көрсету арқылы баланың өз үйінде қауіпсіз сезінуіне жағдай жасалып жатқаны айтылды.
Мектеп инспекторы құқықтық тәрбие мен қауіпсіздік мәселелерін қозғады. Көп жағдайда өмірлік қиын жағдайдағы балалар қадағалаусыз қалып, құқық бұзушылыққа бейім болады немесе кибербуллинг пен көшедегі қысымның құрбанына айналады. Инспектор мектеп әкімшілігімен бірлесіп, «тәуекел тобындағы» балалармен тұрақты рейдтік шаралар мен түсіндіру жұмыстарын жүргізудің маңыздылығын атап өтті. Ауданның әр мектебінен келген мамандар өз тәжірибелерінде кездескен нақты жағдайларды талқылап, тиімді әдіс-тәсілдерімен бөлісті. Өз кезегінде әр баланың әлеуметтік жағдайын, отбасылық ахуалын және психологиялық күйін есепке алудың жаңа цифрлық және қағаз нұсқадағы үлгілері ұсынылды. Балалардың ішкі үрейі мен агрессиясын басуға бағытталған психологиялық ойындар мен шығармашылық жұмыстардың нәтижелері көрсетілді. Өмірлік қиын жағдайдағы балаларды үйірмелерге, спорттық секцияларға және еріктілер жұмысына тарту арқылы олардың өзіне деген сенімін арттыру тетіктері қарастырылды.
Шара барысында балалардың құқықтарын қорғау мәселесі басты назарда болды. Қазақстан Республикасының «Бала құқықтары туралы» Заңына сәйкес, мемлекет әрбір баланың өмір сүруіне, білім алуына және жан-жақты дамуына кепілдік береді. Дөңгелек үстелге қатысушылар баланың құқығы бұзылған жағдайда дереу әрекет ету алгоритмін талқылады. Әлеуметтік педагогтарға баланың мінез-құлқындағы немесе сырт келбетіндегі күмәнді өзгерістерге мұқият болуды тапсырды. Сондықтан да «Өмірлік қиын жағдайдағы балаларға көмек» мобильді тобын нығайту, ата-аналардың жауапкершілігін арттыру мақсатында «Педагогикалық қолдау» орталықтарының жұмысын жандандыру, қайырымдылық ұйымдары мен демеушілерді тарта отырып, материалдық қиындық көріп отырған отбасыларға нақты көмек көрсетуді ұйымдастыру жоспарланды.