Қазіргі таңда Қазақстан Республикасының мемлекеттік саясаты, Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Әділетті Қазақстан» тұжырымдамасы мен заңнамалық реформалар аясында азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету, аграрлық секторды өркендету, ауыл шаруашылығы дақылдарының егіс көлемін арттыру және отандық өнім өндірушілерді кешенді қолдау – мемлекеттік саясаттың ең басты стратегиялық басымдықтарының бірі болып табылады.
Мемлекет басшысы өзінің бағдарламалық сөздерінде: «Агроөнеркәсіп кешенін дамыту – бұл еліміздің экономикалық тәуелсіздігі мен әл-ауқатының басты кепілі. Шаруалардың еңбегін бағалау, оларға заманауи жағдай жасау және жиын-терін науқанын сапалы өткізу – ортақ міндетіміз» деп үнемі баса айтып келеді.
Осы орайда, Түркістан облысының тарихи-мәдени мұраға бай, аграрлық әлеуеті жоғары өңірі – Созақ ауданында биылғы маусымдық жиын-терін науқаны ресми түрде басталды. Диқандар маусымдық жұмыстарды уақытылы ұйымдастырып, егін жинау науқанын өте қарқынды жүргізуде.
Егін орағының барысын өз көзімен көріп, шаруалардың тыныс-тіршілігімен танысу мақсатында Созақ ауданының әкімі Мұхит Тұрысбеков Жон аймағындағы егіс алқаптарына аялдап, арнайы жұмыс сапарын өткізді. Жұмыс сапары барысында аудан басшысы өңірдегі іргелі шаруашылықтардың бірі – «Камила РБР» ЖШС-нің егіс алқабында болып, егін орағының алғашқы нәтижелерін саралады.
Аудан әкімдігі мен шаруашылық басшыларының кездесуінде көтерілген негізгі мәселелерге тоқталсақ, егіннің шығымдылығы мен алынатын өнімнің сапалық көрсеткіштері, көктемгі және жазғы ауа райының дақылдардың өсуіне тигізген әсері, орақ науқанына тартылған арнайы техникалардың әзірлігі мен жанар-жағармаймен қамтылуы және алдағы уақытта өнімді ысырапсыз жинап алудың нақты жоспарлары қамтылған болатын.
Биылғы маусымда «Камила РБР» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі 120 гектар алқапқа арпа дақылын егіп, қазіргі таңда алғашқы өнімін жинап алуға кірісті. Қожалық басшылары мен теріскейлік диқандардың айтуынша, биылғы ауа райының қолайлы болуы өнімділікке оң ықпал еткен. Атап айтқанда, көктемгі жауын-шашынның мол әрі мезгілінде түсуі егіннің бітік шығуына, сабағының қалың әрі дәннің толық толысуына мүмкіндік берді. Өнімділік көрсеткіші — «Камила РБР» ЖШС әр гектардан орта есеппен 15 центнерден сапалы арпа өнімін алуда. Ал, техникалық жарақтандыру — егіс алқабында заманауи комбайндар мен тасымалдаушы техникалар толық қуатында жұмыс істеп жатыр.
Айта кетсек, Созақ өңірінде соңғы жылдары ауыл шаруашылығы саласын қолдау және пайдаланылмай жатқан жерлерді айналымға қосу бағытында жүйелі жұмыстар атқарылуда. Жалпы сандық көрсеткіштер мен динамика бойынша сараптасақ, бірінші кезекте егіс көлемінің ұлғаюы. Неге десеңіз, биыл Созақ ауданында ауыл шаруашылығы дақылдарының жалпы егіс көлемі өткен жылмен салыстырғанда 107,6 гектарға ұлғайды.
Сонымен қатар, жалпы егіс аумағын есепке алсақ аудандағы барлық дақылдардың егіс көлемі 14 746 гектарды құрап отыр. Ал, дақылдар құрамын сөз етсек егіс алқаптарында дәнді дақылдар (арпа, бидай), мал азықтық дақылдар (жоңышқа, сүрлемдік дақылдар) және бақша өнімдері орналасқан. Сонымен, егіс көлемінің артуы аудандағы мал шаруашылығын сапалы азықпен қамтамасыз етуге, сондай-ақ астық қорын нығайтуға үлкен мүмкіндік береді.
Аудан әкімі Мұхит Тұрысбеков шаруалармен жүздесу кезінде қолайлы ауа райының әрбір күнін тиімді пайдалану керектігін атап өтті. Егін орағы – диқандардың жыл бойғы төккен тері мен маңдай ақысының қайтар шағы, яғни маусымдық науқанды сапалы өткізудің негізгі басымдықтарында назарға алу керек мәселелерге аса жауапкершілік танытуды тапсырды.
Атап айтқанда, кезең-кезеңімен жинау бойынша дақылдардың пісу мерзіміне қарай егінді орып алуды дұрыс жоспарлау керек. Ал, өнімді ысырапсыз жинау мен комбайндардың техникалық жағдайын бақылап, дәннің жерге төгілуіне жол бермеу және қамбаға орналастыру кезеңінде — жиналған астықты сақтайтын қоймалар мен элеваторлардың дайындығын қамтамасыз етуді басымдыққа алған жөн.
Созақтық шаруалар қазіргі жаймашуақ ауа райын тиімді пайдаланып, күн демей, түн демей егістік басында еңбек етуде. Олар ауыл шаруашылығы саласына берілетін мемлекеттік қолдаулар мен Созақ ауданының аграрлық секторының жыл санап дамуы мемлекет тарапынан көрсетіліп жатқан кешенді қолдаулардың арқасында мүмкін болуда. Әсіресе, субсидиялау — шаруаларға тұқым, жанар-жағармай және минералды ңайтқыштар алу үшін мемлекеттік субсидиялар берілуде. Техниканы лизингке алу барысында «ҚазАгроФинанс» және өзге де институттар арқылы ауыл шаруашылығы техникаларын жеңілдетілген шарттармен жаңарту мүмкіндігі қалыптасқан. Сондай-ақ, «Ауыл аманаты» бағдарламасы аясында ауданда жеке қосалқы шаруашылықтар мен кооперативтерді дамытуға 2,5 пайыздық несиелер беріліп, шағын кәсіпкерлік өркендеп келеді.
Ауданның аграрлық секторындағы оң өзгерістерді айқындайтын басты бағыттары бойынша егіс көлемі: 14 746 гектар (өткен жылдан 107,6 гектарға артық). Мәселен, «Камила РБР» ЖШС арпа алқабы: 120 гектарды құраса, орташа өнімділік (арпа бойынша): 15 ц/га. Осы ретте, басты драйвер — көктемгі жауын-шашын, техникалық жарақтану және заманауи агротехникалық шараларды қолдану.
Міне, Созақ ауданында басталған жиын-терін науқаны – өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуының, азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етудің маңызды кезеңі жүруде. Сол себепті, аудан әкімі Мұхит Тұрысбековтің Жон аймағындағы егіс алқаптарын аралап, «Камила РБР» ЖШС сияқты іргелі қожалықтардың жұмысымен танысуы – жергілікті биліктің диқандарға деген шынайы қолдауының айқын көрінісі.
Өйткені, жыл бойы төккен маңдай тердің жемісін жинайтын жауапты сәтте теріскейлік шаруаларға мол өнім, берекелі астық мен толағай табыстарға тілеулес болып, диқандардың қамбасы астыққа, еліміз ырысқа тола берсін деген ниеттеміз.